تولید اساس و پایه رشد اقتصادی است. تبریز و آذربایجان شرقی به عنوان یکی از بزرگ ترین قطب های صنعت کشور جایگاه رفیعی در این زمینه دارد. تبریز در روزگاری نه چندان دور بزرگ ترین مرکز صنعتی ایران بود. وجود کارخانه های مادر صنعتی هم چون ماشین سازی، تراکتورسازی، ایدم، موتوژن، کارخانه های فولاد و... در تبریز این شهر را به یکی از تاثیرگذارترین مناطق کشور در زمینه صنعت و اقتصاد تبدیل کرده است.      
                               
  به عبارت دیگر تبریز نقش تعیین کننده ای در اقتصاد کشور دارد. اما چه عواملی باعث شد تا جایگاه آذربایجان شرقی از رتبه دوم صنعت کشور به رتبه پنجم سقوط کند. تلاش داریم تا در سلسله گفتگوهایی که با مدیران واحدهای صنعتی استان انجام می دهیم، دلایل پایین آمدن این جایگاه و هم چنین وجود فرهنگ تنگ نظری در فضای اقتصادی استان را که مورد نکوهش مدیران ارشد استانی نیز است، مورد بحث و بررسی قرار دهیم.
کارخانه ماشین سازی تبریز از جمله کارخانجاتی است که در روزگارانی نه چندان دور جایگاهی ویژه در صنعت کشور و منطقه داشت، این در حالی است که هم اکنون دیگر از آن اسم و رسم چندان خبری نیست.
یکی از کارکنان با سابقه ماشین سازی تبریز تشبیه جالبی از این کارخانه دارد، وی می گوید: ماشین سازی تبریز به مثابه پدری است که فرزندان متعددی را متولد کرده و پرورش داده است ولی دیگر خبری از آن فرزندان نیست و پدر به حال خود رها شده است.
بسیاری از واحدهای صنعتی موجود در استان از بطن ماشین سازی تبریز متولد شده اند.
در گفتگویی دو ساعته با مدیرعامل کارخانه ماشین سازی تبریز موضوعات مختلفی را مورد بحث قرار دادیم.
میر علی اكبر اصل خادمی بیست و دومین مدیر عامل کارخانه ماشین سازی تبریز در 33 سال گذشته است.
وی در این گفتگوی صمیمی از مشکلات و موانعی سخن به میان آورد که به گفته وی برای اعتلای صنعت چاره ای جز رفع آنها نداریم.
موضوعات مختلفی اعم از اوضاع صنعت در استان گرفته تا چالش های فکری مدیر عامل ماشین سازی تبریز، هدفمندی یارانه ها و... را در گفتگوی صریح ما با مدیرعامل ماشین سازی تبریز می خوانید:

 آقای خادم، فعالان عرصه صنعتی بهترین افرادی هستند که می توانند از حال و اوضاع صنعت خبر دهند، در حال حاضر جناب عالی به عنوان مدیر عامل کارخانه ماشین سازی تبریز که از جمله واحدهای صاحب نام کشور است، فعالیت دارید، از وضعیت کنونی و چالش های فکری که دارید بفرمایید؟
اگر اجازه دهید بی مقدمه وارد بحث چالش های فکری شوم، اخیرا در ترکیه سیستم هایی به نام لجستیک طراحی کرده اند که آنها با شرکت های تولیدی قراردادهای پنج ساله یا حتی 10 ساله امضا می کنند که محصولات آنها را به فروش برسانند. شرکت های لجستیک با خریداری محصولات کارخانجات تولیدی به صورت تخصصی اقدام به فروش و صادرات آن محصولات به سراسر جهان می کنند. در یک کارخانه تولیدی فروش یک امر غیر تخصصی است، تامین برخی نیازها که باید از خارج وارد شوند غیر تخصصی است و اگر این کار به عهده افراد اقتصاددان و مجرب در این کار سپرده شود راندمان کار را افزایش خواهد داد.
برای افزایش بهره وری الان سیستم ماشین سازی باید کلا عوض شده و به خط مونتاژ تبدیل شود. یعنی ما از بیرون قطعات را آورده و با توجه به سابقه ماشین سازی آنها را در اینجا مونتاژ کنیم، ولی در حال حاضر ما یک حوزه کارگری را اداره می کنیم، نه یک حوزه تکنولوژیک و استراتژیک را. متاسفانه به نوعی خودمان را عقب نگه داشته ایم. اگر این اتفاق بیفتد، هم میزان تولید و اشتغال زایی افزایش خواهد یافت و هم کیفیت محصولات و هم می توان کارهای جدیدی انجام داد. با این وضع ما فرصت ها را از دست داده و می دهیم و به جای آن شعار می دهیم. شاید بپرسید غیر از شما چه کسی باید این کارها را انجام دهد و چرا انجام نمی دهد؟
باید بگویم، نه امکان ندارد! با توجه به این که ماشین سازی تبریز در لیست فروش قرار دارد نمی توانیم حتی یک دستگاه را فروخته و حتی دستگاه جدیدی را خریداری کنیم. باید به سازمان خصوصی سازی نامه بنویسیم و مجوز بخواهیم! و آنها هم هیچ مجوزی به ما نمی دهند.  به همین خاطر مدیر نمی تواند آینده نگری کرده و برنامه ریزی کند، هر چقدر هم توانمند و با فکر باشد نمی تواند عملا کاری از پیش ببرد و ناچار سعی می کند وضعیت کنونی را حفظ کند. چون سیستم واگذاری اصل 44 این را می گوید! ما باید این تنگناها را حل کنیم. به طور مثال اخیرا قراردادهایی برای توسعه ماشین سازی در مالزی، ترکیه و ونزوئلا داشتیم که متاسفانه سازمان خصوصی سازی صراحتا اعلام کرد، ماشین سازی با توجه به این که در لیست فروش قرار دارد نمی تواند اين اقدامات را عملي سازد.
ما می خواستیم شرکت های دوم، سوم و چهارم خود را در این سه کشور راه اندازی کنیم که سازمان خصوصی سازی مجوز نداد.
از  طرفي هم شعار افزایش صادرات می دهیم. حالا کار ما به گره بر می خورد؛ چکار باید بکنیم؟ از هر روزنه ای استفاده می کنیم تا مجموعه ماشین سازی را سرپا نگه داریم. سازمان خصوصی سازی باید بداند یک مجموعه باید سود ده باشد تا بتوان آن را واگذار کرد.
با توجه به تمام این محدودیت ها، حرکت ما باید به سوی توسعه باشد و ما این موضوع را با مدیریت سمج و مبتنی بر بحران پیش می بریم. به هر حال باید تعامل سازنده ای با سازمان خصوصی سازی  داشته باشیم تا اعتماد متقابل ایجاد شود. اما در رابطه با سیاست کلی شرکت، هم نیم نگاهی به قوانین خصوصی سازی و هم نیم نگاهی به سود دهی شرکت داریم.
با وجود همه این مشکلات ما محصولاتمان را حتی به آلمان و ترکیه هم صادر می کنیم و به هر صورت سعی می کنیم صادرات را افزایش دهیم. سعی داریم با ایجاد خوشه های صنعتی که با توافق شهرداری تبریز در زمینی به وسعت 85 هزار متر مربع ایجاد می کنیم یک شهرک صنعتی احداث کنیم تا ضمن افزایش اشتغال زایی زمینه تولید قطعات مورد نیاز ماشین سازی را نیز فراهم کنیم.
با وجود همه موانع و مشکلات ما با سازمان خصوصی سازی تعامل سازنده ای داریم و با تلاش هایی که انجام داده ایم آمار تولید شرکت در سال گذشته رکورد بی سابقه ای بر جای گذاشت.
اما در زمینه صادرات به سبب تحریم ها مشکلاتی داریم که سعی می کنیم آنها را حل کنیم.
 
 
مراحل مختلف قانون هدفمندسازی یارانه ها به عنوان جراحی اقتصادی در کشور در حال اجراست، به نظرتان واحد های صنعتی و تولیدی از این جراحی چه تاثیری برده اند؟
آن روز که این قانون اجرایی می شد ما گفتیم که عید صنعتی در کشور فرا رسیده است. حذف سوبسید ها از صنایع مختلف، برای بخش خصوصی شرایط بهتری را فراهم کرد چرا که پیش از این فعالان بخش خصوصی اعتراض داشتند که سوبسید ها بیش تر به سوی صنایع دولتی می رود و در این زمینه با تبعیض رفتار می شود و قدرت رقابت بخش خصوصی از بین می رود كه در کل این حرکت خوبی بود.
حرکت خوب ديگري که در دولت صورت گرفت، طرح کاهش نرخ سود های بانکی بود. یادم می آید آقایان روشن فکر هجمه های زیادی به دولت بردند که این کار غلطی است و... بالاخره هم این طرح عملی نشد. به موازات هدفمند سازی یارانه ها امیدوار بودیم که به صنعت با سود 4 یا 5 درصد وام بدهند. موقعی که هدفمندی انجام نشده بود دستگاه های نیمه بهره ور و حتی غیر بهره ور نتیجه می گرفتند ولی بعد از اجرای این قانون دیگر این دستگاه ها جواب ندادند.
باید دقیقا بهره وری سیستم هایمان را ارتقا می دادیم. مثلا در ماشین سازی سال هاست که به دلیل بحث خصوصی سازی حتی یک ریال هم برای خط تولید آن هزینه در نظر گرفته نشده است؛ این را چکار کنیم؟
از سوی دولت باید وام های کلانی داده شود تا خطوط تولید را بازسازی و بهره ور کنیم  و قیمت تمام شده محصولات ماشین سازی را پایین بیاوریم. این که یارانه ها حذف شده اند، خوب است. منتها این را چگونه تدبیر کنیم و چگونه بهتر اجرایش کنیم تا صنعت صدمه نبیند، تا حالا آن طور که باید اجرا نشده است.
اگر اشتباه نکنم در ابتدای اجرای این قانون دست کم سه هزار میلیارد تومان باید به بخش صنعت تزریق می شد و با بهره های بسیار پایین نیز تسهیلات به واحدهای صنعتی پرداخت می شد تا مجموعه های صنعتی باز سازی شوند، این کار هنوز انجام نشده است.
هدفمند سازی کار خطرناکی نیست، بلکه مکمل اقتصاد است منتها نباید از این طرف برای صنایع، بن بست ایجاد کرد، این ما را به مشکل می اندازد  و این بن بست از طرف بانک هاست، نه از طرف دولت. متاسفانه بعد از انقلاب بانک ها تبدیل به تنظیم کننده اقتصاد کشور شده اند و به غول اقتصادی بدل شده اند و کسی در ایران نیست که به بانک ها بدهکار نباشد.
یادم می آید آقای احمدی نژاد، دو سه بار خواست حکومت بانک ها بر صنعت را پایان دهد ولی متاسفانه بانك ها آن قدر قدرت دارند که حتی بر موضع رئیس جمهوري چربش داشتند. متاسفانه هر چه دلشان می خواهد می کنند و جریان اخیر اختلاس بانکی نیز ناشی از همین مشکل بود.

عدم تامین نقدینگی و سرمایه در گردش صنایع چه مشکلاتی را در پی داشته است؟
اصلا کمر صنعت را شکسته است و صنعت را به مرور  به سوی اضمحلال می کشاند. دولت با درک شرایط موجود خود وارد گود شده است تا نقدینگی واحدهای صنعتی را تامین کند ولی  متاسفانه بانک ها در این مورد نیز مانع می شوند!
 

پس شما هم با اصلاح ساختار نظام بانکی موافق هستید؟
وضعیت فعلی بانک ها در کشور خطر بزرگی است، اگر ساختار بانک ها اصلاح نشود بحرانی که بانک ها در دنیای غرب ایجاد کرده اند کشورمان را نیز مبتلا خواهد كرد.
در همه زمینه ها بانک ها حکومت می کنند بخش خصوصی و دولتی عملا در بایکوت هستند.
 
با توجه به فرسودگی برخی دستگاه های خطوط تولید کارخانه ماشین سازی و لزوم ارتقای بهره وری خطوط تولید و کاهش قیمت تمام شده با وجود محدودیت هایی که گفتید تا به حال چه اقداماتی را در این زمینه انجام داده اید؟
در وضعیت کنونی ما متوقف نشده ایم و بنده هم مدیری نیستم که با این موانع و مشکلات دلسرد شده و دست از کار بکشم. با عشق سر این کار آمده ایم و این که مقام معظم رهبری امسال را سال جهاد اقتصادی نام گذاری کرده اند، ما آن کاری را که می توانستیم انجام دهیم، 10 برابر آن را انجام داده ایم. هم خط تولید را باز سازی كرده و هم محصولات جدید را طراحی و تولید نموده ایم. برای مثال امسال 7-8 محصول جدید دستگاه cnc داریم که این دستگاه ها در لیست تحریمی شورای امنیت است که ما آنها را با بهترین کیفیت تولید کرده ایم. چندي پيش نیز اولین محموله تولیدی ما به بازار های داخلی ارسال شد. مهم ترین محصولات جدید ما  vmc 850، 1050، tc35، tc50، gnc1000،tc 20 high speed   هستند که این ها  بسیار استراتژیک هستند.
در آینده نزدیک در روزنامه ها آگهی فراخوان طراحی سه محصول جدید را خواهیم داد تا هر کس بتواند این قطعات را برای ما بسازد علاوه بر جایزه خودرو که به طراح مربوطه تعلق خواهد گرفت قرار داد میلیاردی با آنها برای تولید قطعات مذکور خواهیم بست. ما با این سیاست های تشویقی می خواهیم به معنای واقعی ماشین سازی را از لحاظ تولید پویا کنیم. در مرحله دوم دستگاه هایمان را بازسازی کرده ایم، بدون این که از بیرون کمکی بگیریم. در بعضی دستگاه هایمان تا 80 درصد صرفه جویی در مصرف برق ایجاد کرده ایم و این رقم کوچکی نیست. سه چهار دستگاه را با وجود تمام مشکلات مالی بازسازی اساسی کرده ایم و به صورت برنامه ریزی شده سعی داریم مصرف برق را در کارخانه و محصولاتمان کاهش دهیم.

پس می توان گفت که از لحاظ ارتقای بهره وری شما تلاش هایتان را انجام داده اید؟
بلی بسیار زیاد، بیش تر از همه این تلاش ها را کرده ایم. در برخی از موارد چاره ای جز تعویض نداریم به عنوان مثال یک کمپرسور داریم که حدود 680 کیلووات مصرف برق دارد. تنها 25 درصد مصرف برقمان را این کمپرسور مصرف می کند، سعی داریم این دستگاه را از خط خارج کنیم.

 برای انجام این کارها از توان داخلی شرکت استفاده کرده اید؟
بله به دست متخصصان خود کارخانه ماشین سازی این کارها را انجام داده ایم و آمادگی داریم در سراسر ایران هر کس بخواهد با کمترین هزینه همین کارها را روی دستگاه های آنها هم انجام دهیم و تجربیاتمان را در اختیارشان قرار دهیم. مثلا سرعت دستگاه tc 20 را افزایش داده ایم که هزینه تولید را تا یک دهم کاهش داده است.
 
اگر موافقید وارد بحث وضعیت صنایع استان شویم، به نظر جنابعالی جایگاه فعلی صنعت استان در شان آذربایجان شرقی است؟
سوال دشواری پرسیدید! واقعیت این است آذربایجان از قدیم الایام مهد صنعت، فرهنگ و معماری بوده و هست. در تاریخ نوشته اند که بسیاری از مساجد ترکیه و استانبول توسط معماران تبریز و آذربایجان ساخته شده، مساجد اصفهان نیز توسط معماران آذری بنا نهاده شده اند. حتی سیستم فاضلاب شهر پاریس الگو گرفته شده از سیستم فاضلاب تبریز بوده است. ایران همیشه به وجود آذربایجانی ها افتخار مي كند، چراكه  در امنیت، اقتصاد و بازار همیشه افتخار آفرین بوده ایم. اما آیا ببینیم که اکنون این جایگاه در شان آذربایجان است؟
تبریز در زمان های نه چندان دوری دومین شهر توسعه یافته و صنعتی ایران بود، الان در کجا قرار دارد؟ بنیان صنعتی شدن در ایران با احداث سه کارخانه عظیم مادر ماشین سازی، تراکتورسازی و ایران خودرو  در قالب سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران بنیان گذاشته شد. ماشین سازی 10 شرکت بزرگ را متولد کرده است، مانند ریخته گری ماشین سازی، صنایع ریلی، پمپیران، نساجی، کمپرسور سازی، لیفتراک و موتوژن؛ همه این ها را ماشین سازی متولد کرده است و این که ما بعد از انقلاب از صنعت مادر چقدر سهم داشته ایم و جایگاهمان را چطور حفظ کرده ایم، واقعیت این است که اگر حرکتی که در سه چهار سال گذشته انجام شده در گذشته انجام می پذیرفت الان جایگاه ما خیلی فرق می کرد و آذربایجان مقامش این نبود. البته اگر بخواهیم این را به سرمایه گذاری دولتی ربط بدهیم زیاد هم کار درستی نیست. باید سرمایه گذاران آذربایجانی توجه بیش تری می کردند و به جای تبریز و آذربایجان در شهرهایی مانند اصفهان رفته و شهرک صنعتی را نمی ساختند.(شهرک صنعتی خویی نمونه بارز این موضوع در اصفهان است) آنها هم به خاطر برخورد نامناسب دستگاه های دولتی استان در دهه 70 آنجا رفته اند. بنده به هیچ وجه سیمای صنعت استان را شایسته آذربایجان شرقی نمی بینم، می توانست 20 تا 30 برابر وضعیت فعلی پیشرفت داشته باشد. بروید پیشرفت های اصفهان و خراسان را ببینید که در آنجا چه تحرک و صمیمیتی وجود دارد.
نباید نگاه سیاسی بر روند فعالیت واحدهای صنعتی سایه بیاندازد، صنعت فقط باید دردهای اجتماعی، اشتغال و اقتصاد کشور را درمان کند؛ صنعت اگر از تخصص و تعهد دور باشد سم مهلکی برای آن است و اینها زمانی اتفاق می افتد که دیدگاه های سیاسی سوار بر مدیریت صنایع شوند. مبادا اجازه دهیم این اتفاق بیافتد. صنعت آذربایجان مدیون کسانی است که ریسک پذیر بودند و با استراتژی های مدیریتی خود زمینه اشتغال را فراهم آورده اند.
کاری ندارم این افراد چه کسانی بوده و هستند. به نظر من باید از آن ها حمایت شود.
از بزرگترین معضلات و دغدغه های ما  اشتغالزایی برای جوانان است. اگر در جامعه  نتوانیم شکوفایی صنعتی و اقتصادی ایجاد کنیم و زمینه اشتغال جوانان فراهم نشود، ممکن است جوانان ما به انحطاط کشیده شوند.
 
اینکه می فرمایید یک سری اقدامات خوبی در دهه 80 در استان انجام شده که در صنعت استان تحول آفرین بوده، چه اقداماتی است؟
واقعیت این است که رشد های صورت گرفته در زمینه فولاد و خودروسازی به معنای حقیقی بسيار خوب بوده است.
من این ها را به فال نیک می گیرم که باعث رشد و توسعه بیش تر استان خواهد شد.
امیدوارم حرکت هایی كه در زمینه نانو تکنولوژی شروع شده بود ادامه یابد.
نمی دانم بعد چرا این حركت به هم خورد، تبریز به عنوان قطب نانو تکنولوژی انتخاب شده بود؛ گلایه دارم از کم کاری در این مورد. در زمینه صنایع مس کارهای خوبی انجام یافته که می تواند یکی از پایه های توسعه آذربایجان باشد خوشبختانه آقای علیزاده نماینده ورزقان تلاش های خوبی در این زمینه انجام داده اند. در زمینه احداث راه های ارتباطی نیز به ویژه اتوبان تبریز- زنجان تاثیر بسزایی در توسعه منطقه دارد. امیدوارم اتوبان تبریز- بازرگان هم زودتر به پایان برسد. در حوزه منطقه آزاد ارس اقدامات بزرگی انجام شده که بسیار حائز اهمیت است. امیدوارم خط راه آهن ما بین ایران- آذربایجان و ارمنستان با همکاری وزارت امور خارجه احیا شود که می تواند در اقتصاد منطقه بسیار تاثیر گذار باشند.

در زمینه سرمایه گذاری خارجی چطور؟
خیلی خوب، جذب سرمایه گذاری خارجی و توجهاتی که به خصوص این دولت به جذب سرمایه نشان داده فوق العاده است. این را به دور از همه مسائل عرض می کنم؛ همه استانداران هر کدام یک صفت خوبی داشتند و آقای بیگی در زمینه اقتصاد موفق ترین استاندار بوده است. سفر اخیر هیئت عالی رتبه به سرپرستی استاندارمحترم به چین، توجه ایشان و مدیریت ارشد استان را در رابطه با صنعت نشان می دهد. امیدواریم که عمر مدیریتشان زیاد باشد و این برنامه ها را به سرانجام برساند.
آماری که به دست آمده از سرمایه گذاری های انجام یافته بی نظیر است.
 
یعنی شما به ثبات مدیریتی اعتقاد دارید؟
بلی به خصوص در صنعت این اعتقاد را دارم، تا مدیری می خواهد تخصص یابد عوض می شود! این ها جفا به صنعت است و ضمنا کمی فرهنگ صنعتی را باید پیرایش کنیم، قوانین کار و کارگری را اصلاح کنیم، قوانین بانکی را سهل و در قوانین صادرات و واردات تجدید نظرکنیم.
اگر می خواهیم صنعت ایران نجات یابد باید این کارها را انجام دهیم. جالب است، ما محصول را با بهترین کیفیت تولید می کنیم و به دنیا صادر می کنیم و 30 درصد هم بالای قیمت در ترکیه فروخته می شود اما نمی توانیم همان محصول را در داخل کشور به فروش برسانیم! در حالی که همین محصولات چینی به ترکیه و اروپا هم می رود ولی آنجا کسی خریدار آنها نیست. اصلا اجازه واردات را به محصولات چینی نمی دهند.
آقای خادم، موضوع مهم دیگری که در عرصه اقتصادی استان بسیار جلب توجه می کند و از سوی مسئولان ارشد استانی از جمله نماینده ولی فقیه در استان و استاندار آذربایجان شرقی نیز مورد نکوهش قرار گرفته است، موضوع تنگ نظری نسبت به فعالیت های اقتصادی در استان است، دیدگاه شما در این خصوص چیست؟
اگر بخواهیم در استان الگوی توسعه معرفی کنیم کجا را می توان معرفی کرد؟ نظر شخصی من این است که بناب سرعت توسعه سریعی داشته است.  از لحاظ علمی هم شبستر و بناب موفق بوده اند. در ورزقان از لحاظ فرهنگی و از لحاظ سرمایه گذاری دولتی ببینید چه  اتفاقی افتاده است، قیمت زمین ها چقدر فرق کرده، چه تغییری در فرهنگ مردمان این منطقه صورت گرفته است؟ مگر ما دنبال چه هستیم؟ مگر به خاطر همین چیزها انقلاب نکردیم؟ چرا باید با تنگ نظری های پر حاشیه افرادی را که می خواهند حرکت هایی را انجام دهند زیر سوال برده و و دلسردشان کنیم؟ این فرهنگ غلط را چه کسی رواج داده؟ کدام آدم های تنگ نظری این مشکلات را ایجاد می کنند؟
متاسفانه از این نوع افراد در تمام واحدهای صنعتی وجود دارد که فعالیتشان بازدارنده است!
اینها رشد نمی خواهند، توسعه و تولید نمی خواهند و فقط دنبال منافع شخصی خود هستند. بنده وقتی در مشهد مدیر صنعتی بودم به تمام جلسات مهم استان دعوت می شدم، باور بفرمایید در جایی مثل مشهد یک مدیر صنعتی آذربایجانی آن قدر احترام داشت که باید می دیديد. چون در آنجا کسی نبود که بتواند دیدگاه های صنعت را ارائه دهد؛ آنجا یک منطقه توریستی است. چرا باید آذربایجان را به دست خودمان با این تنگ نظری ها نابود کنیم؟
آن آقایی که رئیس فلان تشکیلات غیر دولتی (NGO) است و بی محابا همه را زیر سوال می برد، چرا باید بگذاریم چنین افرادی در راس مهم ترین NGO صنعتی استان قرار گیرد؟ یک سری افراد هستند که به هیچ وجه قصد رها کردن تشکل های غیر دولتی NGO صنعتی استان را ندارند!
نباید بگذاریم این ها بیش از این به صنعت تبریز ضربه بزنند من با جسارت این را می گویم که باید جلوی این گونه افراد گرفته شود.
تنگ نظران از هر گروهی باشند باز هم تنگ نظر هستند. نباید صنعت  در اختیار این ها باشد. آقای استاندار هم اخیرا به این مسئله تاکید کرده بود. به معنای واقعی باید دیدگاه خوب و سازنده ای به صنعت داشته باشیم، نباید بگذاریم سلطه این افراد در صنعت ادامه یابد. این ها را باید شناسایی کرده و سر جایشان بنشانیم.
بنده در دوران مدیریتم در مشهد این مشکلات را ندیدم. فرماندار آنجا به خاطر ایجاد یک واحد صنعتی از خوشحالی گریه می کرد.

 آقای خادم، فرهنگ غالب مردم که این طور نیست. واقعا این مشکلات از کجا ناشی می شوند و راهکاری اصلاحی جناب عالی چیست؟
 همین که آقای استاندار و  آیت الله شبستری روی حل این معضل تاکید دارند كه اين امر به سایر ارگان ها هم تسری خواهد یافت و خوشبختانه از دهه 80 این روند شروع شده است.
ما در واقع وارث بعضی حرکت های مدیران گذشته هستیم. اما امروز این که استاندار در این تفکر است، کار را اصلاح خواهد کرد. نباید کسی بتواند بی خودی برای یک سرمایه گذار حاشیه درست کند، اگر این پشتیبانی ها باشد مطمئنا این فرهنگ بد اصلاح خواهد شد. منتها چرا درست نشده است؟ باید زمان سپری شود و این که دو نفر از برجسته ترین مسئولان استان در تفکر اصلاح این مقوله ضد فرهنگی هستند کار را درست خواهد کرد؟ آیا قبلا از کسی این حرف ها را شنیده بودید؟ من امروز خوشحالم که این سخنان به صراحت بيان و سعی در اصلاح آن می شود.  گروهی هستند که در قالب NGOهای صنعتی در صحبت هایشان سخنان زهرناکی می گویند که باید آنها را از صحنه مدیریت صنعتی حذف کرد.
ببینید اگر شما می خواهید گره اصلی مشکلات را پیدا کنید، باید به دنبال همین تشکل های غیر دولتی صنعت استان بروید! همه مشکلات از اینجا سرچشمه می گیرد. بروید به تشکل های غیر دولتی شهرهای  تهران، مشهد و اصفهان نگاه کنید،  آنها چکار می کنند و بیایید ببینید چه کارهایی در تشکیلات اینجا انجام می دهند. همه مورد احترام هستند ولی باید افراد انرژیک در جلو باشد و پیشکسوتان هم بتوانند مشاوره بدهند و این لذت بخش است ولی این که مثلا من بیایم در همه حالت خودم همه کاره باشم این ها صنعت را نابود خواهد کرد.

آقای خادم به نظرتان با چه راهکارهایی چنین تشکل هایی اصلاح می شوند؟
ببینید زمانی اگر می خواستید از نیروی انتظامی گذرنامه بگیرید، 5 سال طول می کشید و گواهینامه 18 ماه. انصافا ببینید نیروی انتظامی چکار کرد؟ چرا همین کارها را در صنعت انجام ندهیم؟ چرا کسی که می خواهد کارخانه احداث کند و سرمایه گذاری کند، زمین رایگان نمی دهیم؟ چرا پروانه های بهره برداری را از این سیستم اداری بسته در نمی آوریم؟ چرا وام های بانکی را قفل کرده اند؟
باید مجموعه ای راه اندازی شود تا به سرمایه گذاری که قصد سرمایه گذاری دارد، مشاوره دهند تا سرمایه گذاری بعد از 15 روز همه مجوزهایش را اخذ كند. 

آقای خادم، با توجه به ظرفیت هایی كه در کارخانه ماشین سازی وجود دارد و این که در دنیا شرکت های انگشت شماری در زمینه تولید ماشین افزار وجود دارند، ماشین سازی خیلی راحت می تواند با کیفیت عالی محصولاتش وارد بازارهای جهانی شود. علي رغم وجود تحریم های مختلف علیه کشورمان تا چه حد توانسته اید این ایده ها را عملی کنید؟
تحریم ها اثر چندانی در ما نداشته اند. ما الان سعی می کنیم در دنیا نقش آفرینی کنیم. با ماشین های یونیورسال دیگر کاری نمی شود کرد و همان طور که قبلا گفتم شرکت ماشین سازی از سال گذشته 8 محصول جدید را به خطوط تولید خود اضافه کرده است و سعی دارد خود را در بازار های جهانی رقابت پذیر کند. تا زمانی که نتوانیم بازار فروش را گسترش دهیم نخواهیم توانست پیشرفت کنیم.
منتها بعد از انقلاب من بیست و دومین مدیرعامل این شرکت بوده ام و تغییرات مدیريتی سریع در اینجا باعث می شود این تلاش ها ابتر بمانند.

بحث دیگری هم که وجود دارد بحث عرق سازمانی است. در دهه چهل و اوایل پنجاه ماشین سازی جایگاه بزرگی در صنعت تبریز و ایران داشت یعنی جایگاهش حتی جلوتر از بسیاری از برندهای مطرح موجود استان بود. ماشین سازی یک افتخار بود برای مردم تبریز، چطور شد که ماشین سازی به جایگاهی  نزول كرد که دیگر خبری از آن دوران پر افتخار نیست؟
من این را اصلاح می کنم فرهنگ سازمانی. اوایل انقلاب اینجا تبدیل به یک مرکز سیاسی شده بود! بعد مدیران سیاسی را برای اداره اینجا آورده اند. بیاورید رزومه مدیران را مطالعه کنید. به مدارکشان نگاه کنید ببینید به چه نحو است؟ البته بوده اند مدیران صنعتی و اقتصادی که به دلیل کوتاه بودن عمر مدیریتیشان نتوانسته اند اقدامات قابل توجهی انجام دهند.
بنده خودم هم که یک سال است مدیر عامل این مجموعه صنعتی شده ام دارای مدرک مهندس مکانیک و فوق لیسانس بازرگانی هستم.
تغییرات مدیریتی و نگاه سیاسی حاکم بر این مجموعه صنعتی متاسفانه اثرات بسیار بدی بر آن گذاشته است.
 
در حال حاضر چالشی ترین موضوعی که در مجموعه ماشین سازی تبریز با آن دست به گریبان هستید چیست؟
در حوزه نیروی انسانی اقدامات خوبی انجام داده ایم اما در حوزه مالی شدیدا با مشکل مواجهیم، تسهیلات بانکی نمی دهند. در حوزه پرداخت ها هم با مشکل مواجه هستیم.
هزینه هایی مانند برق افزایش چشمگیری داشته است.
سایر چالش هایی که داریم قابل حل است. ولی این مسائلی که عرض کردم ما را به مشکل انداخته است. از آن طرف هم واردات بی رویه دستگاهای چینی کمر صنعت و خصوصا ماشین سازی را شکسته است.
 آقای مهندس خادم، از اینکه وقتتان را در اختیار ما قرار دادید سپاسگذاریم.
 گفت و گو از: امیر کریم زاد شریفی - محمد سهرابی